Với chủ đề "Bắc Ninh tỏa sáng” mở ra không gian rộng lớn cho các văn nghệ sĩ khai thác vẻ đẹp của quê hương Kinh Bắc trong giai đoạn phát triển mới. Từ những làng Quan họ cổ ven sông Cầu, những miền quê đang chuyển mình xây dựng nông thôn mới, đến nhịp sống công nghiệp hiện đại và hình ảnh con người Bắc Ninh nghĩa tình, năng động… tất cả đã đi vào các tác phẩm bằng nhiều góc nhìn nghệ thuật khác nhau.
Khác với mô hình tập trung truyền thống, trại sáng tác dành cho hội viên từ 45 tuổi trở lên, được tổ chức theo hình thức "không tập trung”, tạo điều kiện để hội viên chủ động thời gian, bám sát đời sống thực tiễn, khai thác chất liệu ngay từ địa phương, cơ sở. Chính cách làm linh hoạt ấy đã đem lại không khí sáng tạo cởi mở, gần gũi và hiệu quả hơn. Nhiều tác giả đã có những chuyến đi thực tế chủ động tại các làng nghề, khu công nghiệp, vùng văn hóa Quan họ, di tích lịch sử văn hóa của tỉnh để tìm cảm hứng sáng tác.
Để tạo điều kiện cho buổi tổng kết của các chi hội chuyên ngành có không gian sinh hoạt chuyên môn riêng biệt, Ban Tổ chức đã bố trí mỗi chi hội một điểm phòng riêng.
Chi hội Thơ với 37 tác giả tham gia và nhận được 119 tác phẩm, có số lượng tác giả, tác phẩm tham dự đông nhất. Theo ý kiến nhận xét của thành viên Hội đồng thẩm định tác phẩm: Nhiều tác giả tâm huyết tìm tòi trong cách thể hiện, kết hợp chất liệu dân gian với thủ pháp hiện đại, tạo nên giọng điệu vừa gần gũi vừa mới mẻ. Các hình tượng Quan họ, dòng sông quê, làng cổ, người lính, người lao động hôm nay… được khai thác bằng cảm xúc chân thành và góc nhìn giàu nội tâm. Cụ thể như, một số tác giả để lại dấu ấn khá rõ nét như Trần Thị Chung với những suy tư giàu tính nhân sinh trong bài "Đi suốt lời ru"; Nguyễn Thế Thụy viết sâu lắng về những dòng sông quê hương như "Sông Đuống quê tôi"; Tô Hoàn kiệm lời nhưng giàu triết lý với "Hỏi hoa sen"; Đoàn Huy Cảnh có nội lực sáng tác dồi dào với nhiều bài thơ đậm hồn quê Kinh Bắc như "Nhớ hội xuân Quan họ"; Dương Văn Hiệp giàu trải nghiệm về chiến tranh và ký ức người lính; Nguyễn Xuân Huy, Vũ Tuấn Anh, Hà Thao hay Nguyễn Thị Phương Nam đều có những phát hiện mới mẻ về diện mạo Bắc Ninh hôm nay. Đáng chú ý, nhà thơ Nguyễn Khắc Đàm với bài bình thơ về trường ca "Mở bàn tay gặp núi” của nhà thơ Nguyễn Đức Mậu đã thể hiện chiều sâu lý luận phê bình, làm nổi bật giá trị nhân văn và thông điệp hòa bình của tác phẩm. Có thể khẳng định, phần lớn tác phẩm tham dự trại viết năm nay đều có chất lượng khá, nhiều bài có thể lựa chọn đăng trên tạp chí Kinh Bắc và các báo, tạp chí trung ương. Tuy vậy, bên cạnh những tác phẩm có chiều sâu nghệ thuật, vẫn còn một số bài viết theo lối quen thuộc, nặng kể tả, thiếu sự bứt phá trong tư duy thơ. Điều đó đòi hỏi các tác giả tiếp tục đầu tư hơn về lý luận và thực hành sáng tạo để có thêm những tác phẩm thật sự nổi bật, hòa cùng dòng chảy thơ ca đương đại.
Với chuyên ngành Văn xuôi có 31 tác giả tham gia với 35 tác phẩm. Không ít truyện ngắn, ký và tản văn cho thấy sự tìm tòi trong cách tiếp cận hiện thực, phản ánh sinh động hơi thở đời sống đương đại của quê hương Bắc Ninh. Những cây bút sung sức, dày dặn kinh nghiệm, nhiều học thuật đã có cuộc trao đổi về thể loại, kết cấu tác phẩm văn xuôi khá sôi nổi. Các nhà văn trao đổi thẳng thắn về việc viết về nông thôn hôm nay như thế nào để vừa chân thực vừa giàu tính văn học. Nhiều tác phẩm khai thác sự chuyển mình của các làng quê Kinh Bắc trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, đồng thời giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống như truyện ngắn: Tiếng gà trên đỉnh Tà Cang (Văn Thành); Tiếng khèn môi ở miền Quan họ (Quang Đại); Tản văn giàu cảm xúc hình ảnh quê hương sâu lắng như: Những dòng sông vẫn chảy suốt hồn tôi (Đỗ Nhật Minh); Trở về trung du (Lương Thìn) …

Nhà văn Phạm Thuận Thành trao đổi tại chi hội Văn xuôi
Chi hội Văn nghệ dân gian có 13 tác giả tham gia với 15 bài nghiên cứu. Các nghệ nhân, nhà sưu tầm, nhà nghiên cứu say sưa trao đổi về phong tục cổ, lễ hội làng, dân ca địa phương, trò chơi dân gian và những lớp trầm tích văn hóa vùng Kinh Bắc. Nhiều công trình tập trung khai thác giá trị văn hóa Quan họ, tín ngưỡng dân gian, lễ hội truyền thống và các phong tục đẹp vẫn còn được lưu giữ trong đời sống cộng đồng. Điển hình như: Phát huy Lễ hội dân gian vùng Tây Yên Tử trong phát triển du lịch (Đồng Ngọc Dưỡng); Giá trị độc đáo và tinh tế của dòng tranh dân gian Đông Hồ (Nguyễn Nho Thuận); Hội Bừng - Lễ hội của làng quê cách mạng (Nguyễn Văn Phong); "Vườn Tháp Chùa An Thổ”- Dấu tích văn hóa và hành trình tiếp nối (Nguyễn Thị Minh Bắc) …

Nhà nghiên cứu Trần Văn Lạng (bên trái) đánh giá nhận xét tác phẩm tại chi hội Văn nghệ dân gian
Chi hội Âm nhạc 26 tác giả hoàn thành 27 tác phẩm chủ yếu là ca khúc. Trong số đó nhiều ca khúc mang âm hưởng dân gian đương đại, kết hợp chất liệu Quan họ với nhịp điệu mới, tạo nên màu sắc trẻ trung nhưng vẫn đậm bản sắc quê hương. Những ca khúc mới sáng tác giàu cảm xúc mang hơi thở cuộc sống điển hình như: Ca khúc "Tiếng chuông Tây Yên Tử" của nhạc sĩ Nguyễn Trung; Ca khúc "Bắc Ninh tỏa sáng vươn xa" của nhạc sĩ Nguyễn Tuấn Khương; Ca khúc "Mão Điền yêu thương"- Đỗ Anh Quân; Ca khúc "Bắc Ninh ngày mới" của nhạc sĩ Trần Ngọc Sơn; Ca khúc "Nón ba tầm trên Tây Nguyên" của nhạc sĩ Nguyễn Kiên Quyết; Ca khúc "Hẹn nhau về Tân Sơn" của nhạc sĩ Bá Đạt; Ca khúc "Một vùng huyền thoại" của nhạc sĩ Kim Oanh…

Chi hội Âm nhạc chụp ảnh lưu niệm sau buổi sinh hoạt tổng kết trại sáng tác
Chi hội Sân khấu có 5 tác giả tham gia với 5 tác phẩm. Dù còn khiêm tốn về số lượng nhưng các kịch bản đều cho thấy sự đầu tư nghiêm túc và tình yêu với nghệ thuật sân khấu truyền thống. Các tác giả kịch bản bàn nhiều về việc đưa hơi thở đời sống hiện đại vào chèo, kịch hát dân gian mà vẫn giữ được hồn cốt truyền thống Kinh Bắc. Những câu chuyện về văn hóa làng quê, gia đình, tình người và sự đổi thay của xã hội được thể hiện qua nhiều lát cắt sân khấu giàu cảm xúc. Những tác phẩm là: Gửi về chốn Tổ, theo điệu Lý Cái Mơn - Dân ca Nam Bộ của tác giả Nguyễn Hùng Việt; Thế cờ lật ngược, tuồng của tác giả Huy Cờ; Đồng mẫu lớn, kịch ngắn của tác giả Thượng Luyến; Làng ven sông, kịch ngắn của tác giả Ngô Xuân Thắng; Bắc Ninh khát vọng vươn mình, ca cảnh Quan họ của tác giả Nguyễn Công Hoan.
Không khí trao đổi nghề nghiệp, sáng tác trong các chi hội được ghi nhận là gần gũi, thực chất và đi vào chiều sâu chuyên môn hơn so với hình thức báo cáo chung. Nhiều ý kiến góp ý thẳng thắn nhưng giàu tính xây dựng đã giúp các tác giả nhìn rõ hơn ưu điểm cũng như hạn chế trong tác phẩm của mình. Với một tinh thần cầu tiến, đoàn kết, chia sẻ các hội viên trong trại sáng tác đều rất phấn khởi. Một số hội viên âm nhạc đã bày tỏ rất mong muốn tại văn phòng Hội Văn học nghệ thuật có một cây đàn piano để có thể trao đổi nghiệp vụ cùng các nhạc sĩ tại phòng. Một số hội viên khác cho rằng, cách làm tổng kết trại với từng chi hội trong cùng thời điểm một buổi như thế này rất đổi mới. Sau thời gian sinh hoạt chuyên môn riêng, văn nghệ sĩ các chi hội gặp gỡ, giao lưu, kết nối vào giờ dùng bữa trưa cùng nhau.
Giá trị mà trại sáng tác do Hội Văn học nghệ thuật tỉnh tổ chức không chỉ là thu về số lượng tác phẩm mới, mà còn là hoạt động để khuyến khích sự sáng tạo, sự gắn bó nghề nghiệp và tình yêu sâu nặng của văn nghệ sĩ dành cho quê hương Kinh Bắc đang phát triển với chính quyền hai cấp.
Bài, ảnh Thu Hà – Thanh Hoàn